Het wonder van de vogeltrek

Waarom vogeltrek

Lees over het waarom van de vogeltrek, Nederlandse zomergasten, wintergasten, doortrekkers en standvogels.

Waarom trekken vogels?

We zijn het ons misschien niet bewust, maar elk jaar vindt er in Nederland in het voorjaar en in het najaar een enorme verhuizing van miljoenen vogels plaats. Voor de vogelaar is dit een periode van groot genot. Enorme aantallen vogels gaan alleen of in grote groepen verzameld op weg of komen hier in Nederland aan.

Het wonder van de vogeltrek
Hoe is het mogelijk dat sommige vogels zo ver wegvliegen in de winter? Hoe kan het dat ze na de vogeltrek elk jaar hun geboortegrond weer exact terugvinden? We weten het niet. Zelfs vogels die alleen trekken weten de weg, zonder dat ze de routine van hun ouders hebben geleerd. De vogeltrek is en blijft een groot raadsel.

Waarom vogeltrek?
Een trekvogel is een vogel die uit het broedgebied wegtrekt om op geruime afstand te overwinteren. Vogels trekken niet weg vanwege temperatuurverandering, maar omdat ze in de winter in hun broedgebied niet genoeg voedsel kunnen vinden. Er groeit geen voedsel meer aan de bomen en er zijn ook geen insecten. Als ze niet naar een warmer land gaan, overleven ze niet. De meeste vogels groeien op en broeden op het noordelijk halfrond en trekken in de winterperiode naar het zuiden, richting de evenaar. Een veel kleiner aantal broedt ten zuiden van de evenaar en trekt in de zuidelijke winter richting de evenaar.

Hoe weten de trekvogels de weg?
Trekvogels weten met grote precisie hun weg heen en terug te vinden. Al eeuwenlang doen mensen onderzoek naar het trekgedrag van vogels. Hoe trekvogels precies navigeren is grotendeels tot op de dag van vandaag onbekend. Vandaar dat er een mysterieuze sfeer rond de vogeltrek hangt.

Door trekvogels te ringen zijn we wel veel te weten gekomen over de bestemming en routes van vogels, maar nog weinig over hun manier van gebruiken van hun kompas. Verschillende soorten trekvogels navigeren op verschillende wijze. Van een aantal vogelsoorten is inmiddels bekend dat zij navigeren met behulp van het aardmagnetisch veld. Ook helpt de zon en mogelijk zelfs de sterren de trekvogel richting te bepalen.

Vogeltrek in Nederland
Bekijk je de vogeltrek vanuit het standpunt Nederland, dan zijn er twee soorten trekvogels: de zomergast en de wintergast. De zomergast is een vogel die vanuit het zuiden naar Nederland komt om te broeden in het voorjaar. Ze trekken in het najaar terug naar het zuiden. Daarnaast is er ook de wintergast. De wintergast is een vogel die vanuit het noorden of oosten naar Nederland komt om te overwinteren. Daarnaast zijn er ook nog de 'doortrekkers'. Dit zijn de vogels die tijdens de trek over Nederland heen vliegen.

Standvogel: De vogel die niet wegtrekt
Een vogel die geen trekvogel is noemen we een standvogel. De standvogel blijf gedurende het hele jaar in dezelfde streek. Dat een vogel een standvogel wordt genoemd wil nog niet zeggen dat deze zich niet verplaatst.

Waar gaan trekvogels naartoe?
Trekvogels leggen elk jaar een hele grote afstand af van broedgebied naar winterverblijf en terug. De vogels die het meest ver vliegen, trekken verder weg omdat ze veelal maar één soort voedsel lusten, zoals alleen bepaalde insecten of vis. De vogel die een van de langste afstanden aflegt is de Noordse Stern. Deze superieure trekvogel broedt in de Noordelijke poolstreken en vliegt in de trektijd zomaar 30.000 km van de Noordpool naar de Zuidpool.

Trekvogels tellen
Er zijn in Nederland diverse plekken waar de trekvogels tijdens de vogeltrek in het voorjaar en de vogeltrek in het najaar worden geteld. Hier lees je meer over hoe, waar en waarom het trektellen wordt gedaan.

Trekvogels ringen
Kom hier alles te over het ringen van vogels om ze te op hun trektochten kunnen volgen voor onderzoek.

Meer weten over de vogeltrek?

Vogeltrek routes bekijken

???

???

???

Bijzondere trekvogels

Er zijn een aantal noemenswaardige trekvogels die in Nederland voorkomen. Klik op het onderstaande plaatje van een vogel en je leest per vogelsoort wat zijn vogeltrek zo bijzonder maakt.

Pestvogel
Pestvogel

???